Biyometrik fotoğraflar neden reddedilir

Yayımlanmış ret sebeplerinin neredeyse tamamı dört başlıktan birine iniyor: ışık yanlış yerdeydi, kamera yanlış yerdeydi, fotoğraf yanlış ölçüde ya da yanlış kopyaydı, ya da yüzün üzerinde ölçümü bozan bir şey vardı. Otuz ayrı kuralı ezberlemek yerine listeyi böyle tutmak daha işe yarıyor, çünkü dördünün de tek bir fiziksel karşılığı var.

Türkiye'de bu dörtlünün içinde bir tanesi diğerlerinden çok daha sık başa geliyor ve sebebi ilginç: ölçü.

Türkiye'nin kendi uyarısı: 35 x 45'e kestirmeyin

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, biyometrik fotoğraf sayfasında ayrı bir cümle kurup fotoğrafçılara hatırlatılmasını istediği tek şeyi yazmış: fotoğrafın 35 mm x 45 mm ebadında kesilmemesi gerekiyor. Türkiye'nin ölçüsü farklı ve dünyanın büyük kısmının kullandığı ölçü burada yanlış ölçü.

Sonucu da açıkça yazıyor: farklı ebatta ve fonda fotoğraf getirilmesi hâlinde başvuru tamamlanamıyor ya da kalite kontrolden geçemediği için iptal ediliyor. Bu, sonradan düzeltilen bir ayrıntı değil, randevunun boşa gitmesi demek.

Fotoğrafçı hatası olarak görmek de doğru değil. 35 x 45 mm, vesikalık makinelerinin ve kesim şablonlarının varsayılanı; kimse kötü niyetle yanlış kesmiyor, herkes alışkanlıkla doğru olanı yapıyor. Tek çözüm, ölçüyü söylemek. Türkiye'nin gereklilikleri sayfasında ölçünün kendisi ve kaynağı duruyor.

Fotoğrafın kendisi değil, kopyası

İkinci sık sebep de Türkiye'ye özgü ve yine NVİ'nin kendi cümlesi: fotokopi, bilgisayarda çoğaltılan veya biyometrik olmayan fotoğraflar kabul edilmiyor.

Bunun pratikte anlamı şu: elinizde tek bir vesikalık kaldıysa onu tarayıp ya da fotoğrafını çekip çoğaltmak işe yaramıyor. Aynı şey eski bir kareyi büyütüp bastırmak için de geçerli. Kalite meselesi gibi görünüyor ama değil; kaynak meselesi. Bir belgenin fotoğrafı, belgenin kendisi sayılmıyor.

Üçüncü tarih kuralı da burada: son altı ay içinde çekilmiş olmalı. Elinizdeki iyi bir fotoğraf bu tarihten eskiyse, teknik olarak kusursuz olması bir şey değiştirmiyor.

Işık yanlış yerdeydi

Yüzde gölge, gözlerin net görünmemesi, gözlük camında parlama ve fonda gölge dört ayrı madde gibi görünüyor ama altlarında tek bir sorun var.

Tavan lambası yukarıdan aydınlatır. Işığı kaşa düşer, göz çukurlarını gölgeye bırakır, burnun ve çenenin altına sert bir çizgi çeker. Flaş bunun tersini yapar ve daha iyi değildir: objektifin birkaç santim yanında olduğu için yüzü düzleştirir, alnı ayrıntısız bir parlaklığa çevirir, gözlük camından geri seker ve arkanızdaki duvara sert bir gölge atar.

Dördünün de çözümü aynı: tavan lambası kapalı, flaş kapalı, gün ışığında pencereye dönük. Evde çekim rehberi beş saniyelik bir kontrol veriyor: elinizi avuç içi aşağı bakacak şekilde çenenizin altına tutun, boynunuzda keskin bir gölge oluşuyorsa ışık hâlâ tepenizden geliyordur.

NVİ fon için ayrıca gölge şartı koyuyor: fon beyaz, desensiz ve gölgesiz olmalı. Duvara yaslandığınızda gölgeniz başınızın yanına düşer. Bir metre öne gelmek bunu tamamen çözer.

Kamera yanlış yerdeydi

Başın kadrajda çok büyük ya da çok küçük olması, yüzün ortalanmamış ya da yana dönük olması bir mesafe ve açı sorunu.

Arka kamerayla iki metreden çekip kırpmak, normal oranlı bir yüz verir. Kol mesafesinde telefonun geniş açı objektifi burnunuzla kulaklarınız arasındaki derinlik farkını abartır; burun genişler, alın büyür. Bu bozulma hiçbir resmi listede geçmiyor ama selfie'nin neden en zor yol olduğunun sebebi bu.

Baş yüksekliği bir yargı değil, bir ölçüm. Ülkeler çene-tepe aralığı yayımlıyor ve bu aralıklar sanılandan çok daha fazla değişiyor. Aracımızın en çok işe yaradığı yer burası, çünkü iki milimetrelik bir sapma size görünmez, memura görünür.

Yüzün üzerinde bir şey vardı

Bu gruptaki en büyük kalem gözlük ve NVİ'nin şartları net: gözler tamamen görünür olacak, camda yansıma olmayacak, renkli cam ve güneş gözlüğü kullanılmayacak, çerçeve gözleri kapatmayacak ya da kapatacak kadar kalın olmayacak. Yansıma gözlükten değil ışıktan kaynaklandığı için, gözlüğü çıkarmak dört şartı birden çözüyor.

Sonra adı konunca kolay düzelen kalemler. Gözlerin önüne düşen saç. Baş örtüsünün alnı kapatması ya da göz çukurlarına gölge düşürmesi; NVİ başörtülü fotoğrafı açıkça kabul ediyor, tek şart yüzün çene ucundan alına kadar görünmesi ve üzerinde gölge olmaması. Küçük çocuk fotoğrafında kadrajda başka kişi ya da nesne bulunması, ki bebeği tutan el de buna dâhil.

Kıyafet de bu grupta. Kanada, açık renk fona karışıp omuz hattını yok ettiği için beyaz kıyafeti doğrudan ret sebepleri arasında sayıyor. Türkiye'nin fonu beyaz olduğu için aynı sorun burada daha da belirgin: beyaz gömlek, ofisten çıkıp fotoğrafçıya uğrayan biri için en olası ve en yanlış tercih. Ne giyilmeli rehberi kontrast meselesini ayrıntısıyla ele alıyor.

Başka ülkeler ne diyor

Karşılaştırma faydalı, çünkü kuralların keyfi değil ölçümden türediğini gösteriyor. Kanada ret sebeplerini tek tek sayıyor: beyaz kıyafet, her türlü düzenleme, güneş gözlüğü ve renkli cam, kırmızı göz, gölge ve parlama, gülümseme ya da kaş çatma, ortalanmamış yüz. İrlanda ise işin ağırlığını söylüyor: kötü kaliteli fotoğraflar, pasaport başvurularını reddetmelerinin başlıca sebebi.

Hiçbiri tek tek sebeplerin sıklık sıralamasını ya da bir ret oranını yayımlamıyor. Aradık, bulamadık. Bu yüzden bir yerde "birinci sebep şudur, yüzde yirmi iki" diye kesin bir cümle görürseniz, o sayı uydurulmuştur.

Altı ay kuralını randevuya göre sayın

Tarih şartının pratikte nasıl işlediği çoğu zaman gözden kaçıyor. Altı ay, fotoğrafı çektirdiğiniz güne göre değil, başvuruyu yaptığınız güne göre geriye doğru sayılıyor. Randevunuz iki ay sonraysa, bugün çektirdiğiniz fotoğrafın ömrü başvuru anında dört aya inmiş oluyor. Bu genellikle sorun değil, ama randevu ertelenirse sınıra yaklaşırsınız.

Aynı mantık yeniden çekim için de geçerli. Bir fotoğraf reddedildiğinde yeni randevu birkaç hafta ileri düşebiliyor; o yüzden yeni fotoğrafı hemen değil, yeni randevuya yakın bir tarihte çektirmek daha güvenli.

Zaten reddedilmiş bir fotoğraf için

Memurun tam olarak ne söylediğini öğrenin. Kurumlar kusuru kendi sözcükleriyle tarif eder ve o sözcükler yukarıdaki gruplara oturur: gölge, parlama ve görünürlükle ilgili her şey birinci grup; ebat, ortalama ve konumla ilgili her şey ikinci grup; tarih, kopya ve kesim ölçüsüyle ilgili her şey üçüncü grup.

Sonra tek bir şeyi değiştirin. Ret sonrası akla gelen ilk şey her şeyi baştan yapmaktır: başka oda, başka kıyafet, başka mesafe. Bu, yeni bir sebeple başarısız olan bir fotoğraf üretir ve size hiçbir şey öğretmez. Kusurlar birbirinden bağımsız, çözümleri de öyle. Bebek fotoğrafı çekiyorsanız bebek rehberi tamamen ayrı bir yöntem anlatıyor.