Biyometrik fotoğrafınız neden hiçbir yere yüklenmemeli

Biyometrik fotoğraf sıradan bir kare değildir. Düz bir arka planın önünde, eşit aydınlatılmış, nötr ifadeli, tam cepheden çekilmiş ve bir makinenin ölçebilmesi için yayımlanmış bir standarda uydurulmuş bir portredir. Bu tarif, yüzünüzün kimlik belgesi hâlini anlatır; aynı zamanda bir kimlik hırsızının eline geçebilecek en kullanışlı görüntüyü de anlatır. Sırf kırpılsın diye bu kareyi bir siteye yüklemek, telefonunuzun zaten yapabileceği bir aritmetik karşılığında değerli bir şeyi vermek demektir.

Cihazda işlemenin bütün gerekçesi budur. Aşağısı ayrıntı.

Değerli olan kırpma değil, fotoğrafın kendisi

Çoğu kişi riski ters kurar. Akla gelen şey, çalınan bir fotoğrafın utandırıcı bir yerde yayımlanmasıdır. Oysa standart bir portrenin asıl değeri makineye hazır olmasıdır: yüz tanıma sistemine temiz girer, rötuşa gerek kalmadan sahte bir belge şablonuna oturur ve bir bankanın ya da bir platformun uzaktan kimlik doğrulama adımını geçer. Bir biyometrik fotoğrafı kurallara uygun yapan nitelikler, yani cepheden olması, net olması, sade ve doğru pozlanmış olması, onu başkası için değerli yapan niteliklerle birebir aynıdır.

Bu, sektörün uydurduğu bir endişe değil. Avustralya Pasaport Ofisi kendi başvuru rehberinde açıkça yazıyor: çevrim içi pasaport fotoğrafı hizmetlerini ve mobil uygulamaları önermiyor, çünkü bunlar başvuranı kimlik dolandırıcılığı riskine sokabilir (Australian Passport Office). Bir devletin ticari bir hizmet kategorisini adıyla anıp uyarı yayımlaması sık görülen bir şey değildir ve üzerinde durmaya değer. Uyarının konusu kırpmanın zorluğu değil, yüklemenin kendisi.

Aynı noktanın hukuki bir karşılığı da var. Türkiye'de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu biyometrik veriyi özel nitelikli kişisel veriler arasında sayar ve bu veri sınıfının işlenmesini genel kurala göre daha dar şartlara bağlar (KVKK). Avrupa Birliği'nde GDPR'ın 9. maddesi, bir gerçek kişiyi tekil olarak tanımlamak amacıyla işlenen biyometrik veriyi sağlık verisi ve dinî inançla aynı kategoriye koyar.

Buradaki incelik şu: bir yüz fotoğrafı kendiliğinden biyometrik veri değildir. Belirli bir kişiyi tanımlamak ya da ölçmek amacıyla işlendiği anda biyometrik veri hâline gelir. Yüz bulup gözler arasındaki mesafeyi ölçen bir fotoğraf aracının yaptığı tam olarak budur. Yani yüz ölçen bir servise vesikalık yüklemek, tatil fotoğrafı yüklemekle aynı türden bir işlem değildir ve mevzuat da böyle demektedir.

"Fotoğrafınızı siliyoruz" cümlesinin söylemediği

Fotoğraf siteleri gizlilik sorusuna genellikle bir saklama taahhüdüyle cevap verir: görüntüler şu kadar süre sonra siliniyor. Bu taahhütlerin bir değeri var, ama sorduğunuz sorunun cevabı değiller.

Silme, hâlihazırda alınmış bir kopyanın geleceğine dair bir açıklamadır. O süre içinde olanları etkilemez ve her şey o sürenin içinde olur: aktarımın kendisi, dosyanın düştüğü depolama alanı, gece üçte çalışan otomatik yedek, görüntü işlemeyi yapan alt yüklenici, dosya adını kaydeden günlük kaydı. Otuz gün sonra silme sözü, ikinci gün alınmış bir kopyayı geri getiremez.

Yargı yetkisi konusunda da bir şey söylemez. Türkiye'den yüklenen bir fotoğraf, tarafların hiç düşünmediği bir ülkenin mevzuatı altında işlenebilir. Şirketin sonu hakkında da bir şey söylemez: saklama politikası bir politikadır ve politikalar bir devir ya da iflas sonrasında güvenebileceğiniz bir biçimde ayakta kalmaz.

Bunların hiçbiri kimsenin kötü niyetli olmasını gerektirmez. Yalnızca bir kopya var olduktan sonra veriye olan sıradan şeylerin olmasını gerektirir.

Çözüm bir söz değil, bir yokluk

Çıkış yolu daha iyi bir gizlilik metni değil. Kopyayı hiç oluşturmamak.

Bir biyometrik fotoğraf aracının yapması gereken her şey artık bir tarayıcı sekmesinin içinde yapılabiliyor. İnsanı arka plandan ayırmak ve gözleri, burnu, ağzı bulmak küçük görüntü modellerinin işi ve tarayıcılar bu modelleri sizin işlemcinizde çalıştırabiliyor. Modeller yerelde çalışmaya başladıktan sonra kırpma, baş yüksekliği ölçümü ve arka plan değişimi sıradan görüntü aritmetiğidir. Bu sıranın hiçbir adımında bir sunucunun yüzünüzü görmesi gerekmez.

Bizim aracımız böyle çalışıyor ve sözü temkinli değil düz kurabilmemizin sebebi bu: fotoğrafınız cihazınızdan çıkmaz. Görüntünüzü sorumlulukla ele aldığımızı iddia etmiyoruz. Hiç almadığımızı söylüyoruz; bu, yoruma yer bırakmayan bir iddiadır.

Buna inanmak zorunda da değilsiniz. İki kontrol bir dakika sürer.

Ağı izleyin. Tarayıcınızın geliştirici araçlarını açın, ağ sekmesine geçin ve açık bırakın. Sayfa yüklenirken sayfanın kendi kodunu ve bir kereye mahsus olmak üzere model dosyalarının indiğini görürsünüz. Sonra fotoğrafınızı seçip aracı çalıştırın. Yükleme sinsi bir şey değildir: dışarı giden büyük boyutlu bir istek olarak görünür. Dışarı büyük bir şey gitmiyorsa, gitmemiştir.

Uçak modu. Sayfayı açın ve hazırlanmasını bekleyin. Sonra cihazı uçak moduna alın ve aracı yine de kullanın. Ağ kapalıyken fotoğraf hâlâ ölçülüp kesiliyorsa, işlem zaten başka bir yerde olmuyordu. Bu ikinci kontrol daha inandırıcıdır, çünkü yüklemeyi sadece erteleyen bir site tarafından taklit edilemez.

Neyi kapsadığı ve kapsamadığı konusunda net olalım

Bir gizlilik iddiasında dürüstlük, sınırlarını da söylemektir.

Cihazda işleme fotoğrafınızı kapsar. Bir web sayfasının web sayfası olmaktan çıkmasını sağlamaz. HTML, betikler ve model dosyaları her şey gibi ağ üzerinden iner; sitedeki ölçümleme ve reklam her yerdeki gibi davranır. Bir sayfanın nerelere bağlandığını merak ediyorsanız aynı ağ paneli size gösterir.

Sondaki yüklemeyi de ortadan kaldırmaz. Başvuruların çoğu artık dijital dosya istiyor ve siz o dosyayı nüfus müdürlüğüne, konsolosluğa ya da vize merkezine vereceksiniz. Bu aktarım işin amacıdır: belgeyi düzenleyen kurumun fotoğrafınıza ihtiyacı vardır ve bunu tutmak için hukuki bir dayanağı vardır. Tarayıcıda işlemenin ortadan kaldırdığı şey, başvurunuzda hiçbir rolü olmayan bir şirketin elinde kalan, sırf bir dikdörtgen kesilsin diye oluşturulmuş gereksiz kopyadır.

İki pratik uç nokta: ortak kullanılan bir bilgisayarda görüntü, sekme açık kaldığı sürece sayfanın içinde durur, o yüzden işiniz bitince sekmeyi kapatın. Ve mesajlaşma uygulamasından geçmiş bir fotoğraf o uygulama tarafından yeniden sıkıştırılmıştır; bu bir gizlilik değil kalite sorunudur ama iyi bir fotoğrafın çözünürlük kontrolünü geçememesinin en yaygın sebebidir.

Kısacası

Bir fotoğraf aracına tek bir soru sorun: görüntüm sunucunuza gidiyor mu? Cevap evetse, geri kalan bütün güvenceler yüzünüzün bir kopyasına yabancıların nasıl bakacağına dair sözlerdir. Cevap hayırsa, verilecek bir söz de yoktur; çünkü ortada bir şey yoktur.

Hazır olduğunuzda evde çekim için pratik adımlar ışığı, mesafeyi ve kamera ayarlarını anlatıyor; fotoğrafların neden reddedildiği hangi kusurun hangi uyarıyı doğurduğunu gösteriyor; Türkiye'nin gereklilikleri ise nüfus müdürlüğü sürecine özgü ayrıntıları veriyor.